menuankieta

6 - latki do szkoły - co o tym sądzisz?

Pokaż wyniki
ankieta
Logo BIP
  • Odwiedziło nas: 183480 osób
  • Do końca roku: 40 dni
  • Do wakacji: 213 dni
Wtorek, 2017-11-21
Imieniny:
Janusza, Marii

Kącik logopedyczny

Jesteś tu: » Strona główna » Kącik logopedyczny

 

Poniższy tekst ma na celu przybliżenie norm rozwoju mowy adekwatnych do określonego wieku.

 

ROZWÓJ MOWY W OKRESIE PRZEDSZKOLNYM

 

       Rozwój mowy jest uwarunkowany genetycznie, zależy od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, ale możliwy jest jedynie w kontakcie ze środowiskiem społecznym,

z innymi ludźmi. Słowem, jest to proces, w którym współgrają czynniki biologiczne

i społeczne.

Według Leona Kaczmarka w rozwoju mowy wyodrębnia się cztery okresy (lata ramowo):

—    okres melodii (0 - 1),

—    okres wyrazu (1 - 2),

—    okres zdania (2 - 3),

—    okres swoistej mowy dziecięcej (3 - 7).

 

Nasze przedszkolaki mieszczą się w czwartym okresie, w okresie swoistej mowy dziecięcej. W tym okresie  dziecko zaczyna odróżniać dźwięki s, z. c, dz od ich miękkich odpowiedników. Pod koniec czwartego roku życia pojawia się głoska r. Wcześniej dziecko pomijało ją lub zastępowało inną. Około 4—5 roku życia pojawiają się głoski sz, ż, cz, dż, choć mogą być jeszcze wymawiane jak s, z, c, dz. Mowa dziecka daleka jest od doskonałości. Wyrazy są poskracane, głoski poprzestawiane, grupy spółgłoskowe uproszczone. Wymowę dziecka wstępującego do przedszkola charakteryzuje już duża umiejętność odtwarzania wszystkich elementów słowa. Dziecko 5-letnie potrafi się już porozumieć z dorosłymi, chociaż mowa jego nie jest ukształtowana pod względem dźwiękowym, jak np. sześciolatka.

 

Dziecko 3-letnie powinno już wymawiać wszystkie samogłoski, tak ustne, jak i nosowe (a, o, e, u, i, y, ą, ę), chociaż w mowie jego mogą występować odstępstwa, np. zamiana samogłosek: a = o; e = a; i = y. Jest to związane z niewykształconą sprawnością narządów artykulacyjnych. Powinno również wy­mawiać spółgłoski wargowe; twarde i zmiękczone (w, mi, b, bi, p, pi), wargowo-zębowe; twarde i zmiękczone (f, fi, w, wi), środkowojęzykowe (ś, ć, ź, dź, ń); tylnojęzykowe twarde i zmiękczone (k g, ki, gi); szczelinowe ch; z przednio-językowo-zębowych: t, d, n, z przedmojęzykowo-dziąsłowych: l, li; wreszcie spółgłoski: j, ł. W wieku tym mogą się już pojawiać głoski przedniojęzykowo-zębowe (s, z, c, dz), a z czasem przedniojęzykowo-dziąsłowe (sz, ż, cz, dż).

Chociaż dużo głosek dziecko umie już wypowiadać poprawnie w izolacji i pod dyktando, jednak w mowie spontanicznej są one zamieniane na łatwiejsze pod względem artykulacyjnym. Ogólnie biorąc, mowę dziecka 3-letniego cechuje zmiękczanie głosek - s, z, c, dz, sz, ż,  cz, dż są często wymawiane jak ś, ź, ć, dź; r może być wymawiane jak j lub ł, zamiast f występuje ch i odwrotnie. Grupy spółgłoskowe są uproszczone tak w nagłosie, jak i w śródgłosie wyrazu, brak wyraźnych końcówek w wyrazach.

 

Wymowa dziecka 4-letniego będzie się już różniła pod względem dźwięko­wym. Utrwalają się takie głoski, jak s, z, c, dz; dziecko nie powinno już wymawiać ich jak ś, ź, ć, dź. Pojawia się głoska r, choć jej opóźnienie nie powinno jeszcze niepokoić. Opanowanie r jest dla dziecka tak wielkim sukcesem, że koncen­trując się na tym osiągnięciu często jej nadużywa, wymawiając np. rarka zamiast lalka, mreko zamiast mleko. Głoski sz, ż, cz, dż dziecko jeszcze zamienia na s, z, c, dz lub ś, ź, ć, dź (seplenienie fizjologiczne). Grupy spółgłoskowe, choć lepiej brzmiące niż poprzednio, są jednak jeszcze upraszczane.

 

Mowa dziecka 5-letniego jest już w zasadzie zrozumiała. Głoski sz, ż, cz, dż, które się pojawiły w czwartym roku życia, zaczynają się ustalać. Dziecko potrafi je poprawnie powtórzyć, choć w mowie potocznej mogą jeszcze być wymawiane jak s, z, c, dz. Głoska r powinna już być wymawiana, ale często pojawia się dopiero w tym okresie. Grupy spółgłoskowe jeszcze są upraszczane zarówno w nagłosie wyrazu, jak i w śródgłosie.

 

U sześciolatków mowa powinna już być opanowana pod względem dźwięko­wym.

 

 

opracowanie M. Rzeźnik na podstawie literatury:

G. Demel, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola. WSiP, Warszawa 2008 

 

Najczęściej występujące wady wymowy w wieku przedszkolnym:

 

- mowa bezdźwięczna 

 

- seplenienie 

 

- kappacyzm i gammacyzm 

 

- reranie  

 

 

 ĆWICZENIA WSPOMAGAJĄCE ROZWÓJ MOWY (kliknij i pobierz plik)

 

 

ĆWICZENIA NARZĄDÓW MOWY

 

 

"Warunkiem prawidłowego wymawiania wszystkich głosek jest m.in. sprawne działanie narządów mowy. Realizacja każdej głoski wymaga innego układu artykulacyjnego i innej pracy mięśni. Toteż narządy mowy trzeba tak ćwiczyć, jak pianiści ćwiczą sprawność palców"(Demel, 2008)

 

 

MAMO, TATO, POĆWICZ RAZEM Z DZIECKIEM!

 

   

  

 

  

  

  

 

Źródło: I. Michalak - Widera, Śmieszne minki dla chłopczyka i dziewczynki, Katowice, 2002 

Pliki do pobrania